इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा अयोग्य वापर आणि जुने तंत्रज्ञान हे वीज जास्त ओढण्याचे मुख्य कारण असते. विज्ञानाच्या आणि होम-अप्लायन्सेसच्या नियमांनुसार, फ्रिजचा डिफ्रॉस्ट मोड वापरणे, AC 24 अंशांवर चालवणे आणि वॉशिंग मशीनवर ओव्हरलोड टाळणे गरजेचे आहे. या 10 महत्त्वाच्या टिप्समुळे उपकरणांचे आयुष्य वाढेल आणि तुमचे हजारो रुपये वाचतील.
महिना संपताच हातात पडणारे भरमसाठ वीजबिल ही आजच्या काळात प्रत्येक कुटुंबासाठी सर्वात मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. घरात प्रामुख्याने वापरली जाणारी तीन मोठी उपकरणे- AC, फ्रिज आणि वॉशिंग मशीन-वीज बिलाचा आकडा वाढवण्यासाठी सर्वाधिक कारणीभूत असतात.
AC साठी 3 ‘गोल्डन’ ट्रिक्स
1. 24 अंशांचे सुवर्ण तापमान: लोक अनेकदा खोली लवकर थंड करण्यासाठी AC चे तापमान 16 ते 18 अंश ठेवतात, जी मोठी तांत्रिक चूक आहे. AC नेहमी 24 ते 25 अंश सेल्सिअसवर चालवावा. तापमान प्रत्येक 1 अंशाने वाढवल्यास 6 ते 8 टक्के विजेची बचत होते.
2. ‘थर्मल कम्फर्ट’ आणि पडद्यांचा वापर: उन्हाळ्यात खिडक्यांमधून येणाऱ्या उष्णतेमुळे AC च्या कंप्रेसरवर प्रचंड ताण पडतो. खोलीत जाड किंवा उष्मा-रोधकपडदे वापरल्याने AC चे वीजबिल थेट 40 टक्क्यांपर्यंत कमी होऊ शकते.
3. एअर फिल्टरची नियमित स्वच्छता: तज्ज्ञांच्या मते, AC च्या फिल्टरमध्ये धूळ साचल्यास हवेचा प्रवाह अडकतो, ज्यामुळे मोटरला जास्त काम करावे लागते. प्रत्येक 15 दिवसांनी फिल्टर साफ केल्याने विजेचा अपव्यय टळतो.
रेफ्रिजरेटर सतत चालू राहिल्याने होणारा अपव्यय टाळा
4. ऋतूनुसार योग्य तापमान सेट करणे: अनेक युजर्स फ्रिज खरेदी केल्यापासून त्याचे तापमान कधीच बदलत नाहीत. विज्ञानाच्या नियमानुसार, हिवाळ्यात तापमान ‘लो’ आणि उन्हाळ्यात ‘मीडियम’ वर सेट ठेवावे, ज्यामुळे कंप्रेसरला वेळोवेळी विश्रांती मिळते व 15 टक्के वीज वाचते.
5. ओव्हरपॅकिंग आणि डिफ्रॉस्टिंग: फ्रीजमध्ये खूप जास्त कपडे किंवा अन्नपदार्थ कोंबून भरू नका, कारण त्यामुळे आतील हवा फिरण्यास अडथळा येतो आणि कुलिंगसाठी जास्त वीज लागते. तसेच, फ्रिजरमध्ये बर्फ साचू लागल्यास दर 15 दिवसांनी ‘डिफ्रॉस्ट’ बटण नक्की दाबा.
6. भिंतीपासूनचे अंतर: फ्रीज नेहमी भिंतीला अगदी खळबळून लावू नये. मागील कंडेंसर कॉइलमधून उष्णता बाहेर पडण्यासाठी भिंत आणि फ्रिजमध्ये किमान 6 इंचाचे अंतर असावे, अन्यथा वीज जास्त खर्च होते.
वॉशिंग मशीन वापरताना ‘या’ चुका टाळा
7. ‘फुल लोड’ चा वैज्ञानिक नियम: रोज 2 ते 3 कपडे धुण्यासाठी मशीन लावणे पूर्णपणे चुकीचे आहे. मशीन पूर्ण क्षमतेने भरेल इतके कपडे साठवून झाल्यावरच आठवड्यातून एकदा किंवा दोनदा मशीन लावा. हाफ-लोड आणि फुल-लोडसाठी मशीनला समान वीज लागते.
8. ‘इको मोड’ आणि गार पाण्याचा वापर: कपडे धुताना हिटरचा वापर टाळा. वॉशिंग मशीनमधील 90 टक्के वीज पाणी गरम करण्यासाठी खर्च होते. त्यामुळे नेहमी सामान्य किंवा थंड पाण्यात कपडे धुवा आणि ‘इको मोड’चा वापर करा.
स्मार्ट वीज बचतीचे सार्वत्रिक नियम
9. ‘व्हॅम्पायर पॉवर’ ब्लॉक करा: अनेकदा आपण रिमोटने AC किंवा टीव्ही बंद करतो, पण मुख्य स्विच चालू ठेवतो. तांत्रिक भाषेत याला ‘स्टँडबाय मोड’ म्हणतात, ज्यामुळे उपकरणे बंद असूनही वीज खेचत राहतात. वापर संपताच थेट सॉकेटमधून प्लग बंद करा.
10. 5-स्टार निवड: नवीन उपकरणे खरेदी करताना नेहमी BEE 5-Star रेटिंग असलेलेच मॉडेल निवडा. ३-स्टार उपकरणांच्या तुलनेत ५-स्टार उपकरणे आणि इन्व्हर्टर तंत्रज्ञान वर्षाला 30 ते 40 टक्के विजेची थेट बचत करतात.

लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे. छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे. प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा