ऑफिसमधील गुप्त बैठका किंवा घरातील खाजगी चर्चा सुरू असताना इलेक्ट्रॉनिक गॅजेट्स बाजूला ठेवणे अत्यंत गरजेचे असते. मोबाईल, स्मार्ट वॉच किंवा व्हॉईस असिस्टंटमधील मायक्रोफोन हॅक करून सायबर गुन्हेगार तुमचे संभाषण चोरू शकतात. या संभाव्य डिजिटल हेरगिरीपासून (Spying) स्वतःची गोपनीयता आणि डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी, याविषयीची ही सविस्तर बातमी.
अनेकदा आपण मित्राशी किंवा कुटुंबाशी एखाद्या वस्तूविषयी बोलतो आणि काही वेळातच आपल्या फेसबुक, इंस्टाग्राम किंवा गुगलवर त्याच वस्तूच्या जाहिराती दिसू लागतात. हा कोणताही योगायोग नसून, तुमच्या हातातील गॅजेट्स तुमच्या नकळत तुमचे संभाषण ऐकत असतात. त्यामुळेच राजकीय नेते, बडे व्यावसायिक आणि सायबर तज्ज्ञ कोणत्याही महत्त्वाच्या बैठकीत गॅजेट्स खोलीबाहेर ठेवण्यास सांगतात. यामागचे तांत्रिक कारण आणि सुरक्षेचा धोका समजून घेणारी ही माहिती.
1. ‘नेहमी चालू’ असणारे मायक्रोफोन
तुमच्या मोबाईलमधील Google Assistant, Apple चे Siri किंवा घरातील Alexa हे व्हॉईस असिस्टंट्स ‘हे गुगल’ किंवा ‘हे सिरी’ हा कमांड शब्द ऐकण्यासाठी 24 तास सक्रिय असतात. याचा अर्थ फोनचा मायक्रोफोन बॅकग्राउंडला तुमचे सर्व बोलणे सतत रेकॉर्ड करत असतो. अनेक ॲप्स डाऊनलोड करताना आपण नकळत त्यांना मायक्रोफोनची परवानगी देतो. हे ॲप्स तुमच्या संभाषणातील महत्त्वाचे शब्द (Keywords) गोळा करून ते जाहिरात कंपन्यांना विकतात, ज्यामुळे तुमची गोपनीयता धोक्यात येते.
2. स्पाईवेअर आणि डिजिटल हेरगिरीचा धोका
आजकाल बाजारात ‘पेगासस’ सारखे अनेक धोकादायक स्पाईवेअर उपलब्ध आहेत, जे एखाद्या लिंकद्वारे किंवा नको असलेल्या ॲपद्वारे तुमच्या फोनमध्ये गुपचूप प्रवेश करतात. एकदा का हा व्हायरस फोनमध्ये शिरला, की हॅकर्स तुमच्या फोनचा कॅमेरा आणि मायक्रोफोन तुमच्या परवानगीशिवाय दूरवरून (Remotely) चालू करू शकतात. अशा वेळी तुम्ही खोलीत काय बोलत आहात, याचे थेट रेकॉर्डिंग हॅकर्सकडे पोहोचते. हा धोका टाळण्यासाठी गुप्त बैठकांमध्ये सर्व गॅजेट्स दूर ठेवले जातात.
3. स्मार्ट गॅजेट्सची वाढती संख्या
केवळ मोबाईलच नाही, तर आजकाल आपण हातातील स्मार्टवॉच, कानातील वायरलेस इयरबड्स आणि घरातील स्मार्ट टीव्ही या सर्व गोष्टी इंटरनेट आणि ब्लूटूथने जोडलेल्या असतात. या उपकरणांची सुरक्षा सिस्टीम स्मार्टफोनइतकी मजबूत नसते, त्यामुळे हॅकर्ससाठी स्मार्टवॉच किंवा इयरबड्स हॅक करून तुमचे खाजगी संभाषण ऐकणे अधिक सोपे होते.
4. डेटा ट्रॅकिंग आणि कमर्शियल प्रोफाईलिंग
जाहिरात कंपन्या तुमच्या आवाजाचा आणि संभाषणाचा वापर करून तुमचे ‘प्रोफाईलिंग’ करतात. म्हणजेच तुम्हाला कोणत्या गोष्टी आवडतात, तुम्ही सध्या काय खरेदी करण्याचा विचार करत आहात, याचे विश्लेषण एआय (AI) द्वारे केले जाते. जरी यामुळे थेट आर्थिक नुकसान झाले नाही, तरी तुमची वैयक्तिक माहिती आणि खाजगी विचार कॉर्पोरेट कंपन्यांच्या हातात जातात, जी अत्यंत चिंताजनक बाब आहे.
स्वतःची गोपनीयता सुरक्षित ठेवण्यासाठी ‘या’ गोष्टी करा
ॲप परमिशन्स तपासा: तुमच्या फोनच्या ‘Settings > Privacy > Permission Manager > Microphone’ मध्ये जा. तिथे फक्त अत्यंत आवश्यक असलेल्या ॲप्सनाच (उदा. कॉलिंग किंवा व्हॉट्सॲप) मायक्रोफोनची परवानगी द्या. इतर नको असलेल्या ॲप्सची परवानगी त्वरित ‘Don’t Allow’ करा. व्हॉईस असिस्टंट बंद करा: जर तुम्ही गुगल असिस्टंट किंवा सिरीचा वापर करत नसाल, तर फोनच्या सेटिंग्जमध्ये जाऊन ‘Hey Google’ किंवा ‘Voice Activation’ चे पर्याय कायमचे बंद करा. महत्त्वाच्या वेळी फोन लांब ठेवा: घरात किंवा ऑफिसमध्ये आर्थिक व्यवहार, पासवर्ड्स किंवा अत्यंत खाजगी विषयांवर चर्चा करताना फोन, लॅपटॉप आणि स्मार्टवॉच दुसऱ्या खोलीत ठेवा किंवा बंद करा.
लेखकाबद्दलशुभम कुलकर्णीशुभम कुलकर्णी हे गेल्या नऊ वर्षांहून अधिक काळ मुख्य प्रवाहातील माध्यम क्षेत्रात सक्रिय असलेले एक व्यासंगी पत्रकार आहेत. सध्या ते ‘महाराष्ट्र टाईम्स’च्या ‘टेक आणि सायन्स’ विभागात कन्सल्टंट म्हणून आपली जबाबदारी सांभाळत आहेत. तंत्रज्ञान विश्वातील वेगाने बदलणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चे प्रगत तंत्रज्ञान, नवनवीन गॅझेट्स, टेक ट्रेंड्स, स्मार्टफोन रिव्ह्यूज आणि सायन्स क्षेत्रातील क्लिष्ट वैज्ञानिक घडामोडी अतिशय सोप्या, सर्वसामान्यांना समजेल अशा रंजक भाषेत मांडण्यात त्यांचा विशेष हातखंडा आहे. डिजिटल मीडियातील अचूक SEO आणि Google Discover च्या बदलत्या अल्गोरिदमचा वापर करून लाखो वाचकांपर्यंत तांत्रिक माहिती पोहोचवण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा आहे. छत्रपती संभाजीनगर येथील नामांकित ‘MGM’ संस्थेतून ‘एम.ए. पत्रकारिता आणि जनसंवाद’ ही मास्टर पदवी संपादन केल्यानंतर, त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात ‘आकाशवाणी’ या प्रतिष्ठित संस्थेतून केली. 2017 मध्ये त्यांनी ‘दैनिक सामना’ या अग्रगण्य मुखपत्रात प्रवेश करत वृत्तपत्र पत्रकारितेचा भक्कम पाया रचला. त्यानंतर मुंबईतील ABP माझा, TV9 मराठी, साम TV, पुढारी न्यूज चॅनेल आणि लोकशाही न्यूज या महाराष्ट्रातील आघाडीच्या वृत्तवाहिन्यांमध्ये ‘बुलेटिन प्रोड्यूसर’ म्हणून जबाबदारी सांभाळली आहे. राजधानी दिल्ली येथे ‘News Nation Marathi’ साठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील वेगवेगळ्या न्यूज बुलेटिन्सचा दांडगा अनुभव त्यांच्या पाठीशी आहे. प्रिंट, इलेक्ट्रॉनिक आणि डिजिटल मीडियाच्या सखोल अनुभवामुळे राजकारण, व्यापार-उद्योग, विज्ञान, तंत्रज्ञान, ऑटोमोबाईल, सायबर सुरक्षा आणि लाइफस्टाईल क्षेत्रातील गुंतागुंतीच्या विषयांचे अचूक विश्लेषण करणे ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. पत्रकारितेच्या या व्यस्त प्रवासातून वेळ काढत, निसर्गाच्या सानिध्यात वेळ घालवणे हा त्यांचा छंद आहे.… आणखी वाचा
aniltikotekar4sme.com 