👌Dementia: एकला मी एकला… – loneliness is major risk factor for dementia – Maharashtra Times

https://marathi.indiatimes.com/editorial/article/loneliness-is-major-risk-factor-for-dementia/articleshow/114937403.cms

Clipped from: https://marathi.indiatimes.com/editorial/article/loneliness-is-major-risk-factor-for-dementia/articleshow/114937403.cms

Dementia: एकाकीपणा म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला तिच्या सामाजिक नातेसंबंधांबद्दल असलेली असमाधानाची भावना. एकाकीपणा आणि बोधात्मक कौशल्य कमी होणे यांचा परस्परांशी संबंध असल्याचे समोर आले होते.

महाराष्ट्र टाइम्सlone1

एकाकीपणा किंवा समाजापासून तुटल्याची भावना याविषयीच्या विविध पैलूंवर मानसशास्त्रज्ञ अभ्यास करत आहेत. एकाकीपणा हा मनोभ्रंश किंवा अवमनस्कतेला (डिमेन्शिया) कारणीभूत असलेला महत्त्वाचा घटक असून एकाकीपणामुळे या आजाराची शक्यता ३० टक्क्यांनी वाढते, असे अलीकडेच एका संशोधनात दिसून आले. संशोधकांच्या एका पथकाने सहा लाखांहून अधिक सहभागींचा समावेश असलेल्या २१ दीर्घकालीन अभ्यासांचे विश्लेषण करून हे निष्कर्ष काढले. ‘नेचर मेंटर हेल्थ’मध्ये हे संशोधन प्रसिद्ध झाले आहे. विशेष म्हणजे, यात पुरुष-स्त्री किंवा वयाचा भेद नसल्याचेही या संशोधकांना आढळले.

एकाकीपणा म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला तिच्या सामाजिक नातेसंबंधांबद्दल असलेली असमाधानाची भावना. एकाकीपणा आणि बोधात्मक कौशल्य कमी होणे यांचा परस्परांशी संबंध असल्याचे समोर आले होते. अवमनस्कतेचे निदान होण्याआधीच बोधात्मक कौशल्यांचा ऱ्हास झाल्याची लक्षणे दिसून येतात. या दोन्ही परिस्थितींत निर्णय घेण्याची क्षमता, स्मृती आणि विचार करण्याची प्रक्रिया यांवर परिणाम होतो. मात्र अवमनस्कतेची लक्षणे अधिक तीव्र असतात आणि त्यामुळे व्यक्तीला रोजची कामे करण्यातही अडचणी येऊ शकतात. अवमनस्कतेमध्ये अनेक परिस्थितींचा समावेश होतो.

प्रत्यक्षात वैद्यकीयदृष्ट्या हा आजार होण्याआधी काही दशके चेता-विकृतीशास्त्रीय (न्यूरोपॅथोलॉजिकल) बदल होत असतात. त्यामुळे या सर्व परिस्थितींमध्ये एकाकीपणा आणि बोधात्मक लक्षणे यांच्या परस्परसंबंधांचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे, याकडे या संशोधनाच्या प्रमुख अभ्यासक आणि फ्लोरिडा स्टेट युनिव्हर्सिटीतील सहायक प्राध्यापक मार्टिना लुशेटी यांनी लक्ष वेधले आहे. मध्यम स्वरूपाच्या बोधात्मक ऱ्हासाचे निदान होण्याच्या तीन ते सहा वर्षे आधीच मानसिक विकासासंबंधीच्या विविध पैलूंची हानी झालेली असते. यामध्ये आयुष्याचे उद्दिष्ट हरवल्याची किंवा वैयक्तिक प्रगतीच्या संधींचा संकोच झाल्याची भावना निर्माण होते.

एकाकीपणामुळे अवमनस्कतेची शक्यता ३० टक्क्यांनी, अल्झायमरची शक्यता ३९ टक्क्यांनी, तर बोधात्मक हानीची शक्यता १५ टक्क्यांनी वाढते. हा अभ्यास प्रामुख्याने पाश्चात्य देशांबाबत झाला असला, तरी अल्प उत्पन्न देशांमध्येही अवमनस्कतेची प्रकरणे वाढत असल्याने ते देश आणि संस्कृतींच्या संदर्भात अधिक अभ्यास करणे आवश्यक आहे.