प्रभू कॉलम – सोसायटी संबधित प्रश्न व उत्तर –महाराष्ट्र टाइम्स –१६.०५.२०१८

चंद्रशेखर प्रभू

मी शिवाजी पार्कजवळच्या माहीम येथील रहिवासी आहे. आमची एक मजल्याची इमारत असून सहा सदनिका आहेत, तसेच गच्चीवर एक खोली आहे. चार सदनिकांचे क्षेत्रफळ प्रत्येकी अंदाजे २६० चौ. फूट असून या सदनिका मुख्य रस्त्याला सामोऱ्या आहेत. तर, मागील बाजूला दोन सदनिका असून त्या प्रत्येकी ४५० चौ. फुटांच्या आहेत. आम्ही एकूण चार भाडेकरू असून दोन सदनिका इमारतमालकाच्या एका मुलाच्या ताब्यात आहेत. तोही स्वत:ला इमारतीतील रहिवासी म्हणवून घेत आहे. इमारत ८० वर्ष जुनी असून सुमारे २५ वर्षांपूर्वी मालकांचे निधन झालेले आहे. मालकांच्या १० मुलांपैरी तिघांचे निधन झालेले आहे. मालकांनी कोणतेही वारसापत्र अथवा मृत्यूपत्र केलेले नाही. मात्र मालमत्ता अजून मूळ मालकांच्याच नावे आहे. त्यांचा जो मुलगा इमारतीत राहतो आहे, तो आजही त्यांच्याच नावाने भाडे गोळा करत आहे तसेच कर भरत आहे. इमारतीची आजवर १९७४ आणि २००८मध्ये मोठी दुरुस्तीकामे झाली आहेत. म्हाडाने जे सर्वात शेवटचे दुरुस्तीकाम केले, त्यावेळी इमारतीच्या एका बाजूकडील चारही कॉलमचे लोखंडी जाळ्यांसह अक्षरश: नव्याने बांधकाम करावे लागले. मात्र दुरुस्ती होऊनही दोनच वर्षांत इमारतीला महत्त्वाच्या ठिकाणी तडे गेलेले आहेत. तीनचार वर्षांपासून छताचे प्लास्टर निखळून पडत आहे तसेच, आतील गंजलेल्या सळ्यांचे दर्शन घडत आहे. सतत दुरुस्ती आणि देखभाल करणे आमच्या आवाक्याबाहेर जात आहे. शिवाय दुरुस्ती केली, तरीही ती पुरेशी नाही अशी स्थिती आहे. इमारतीची अवस्था इतकी वाईट आहे, की बाजूने एखादे जड वाहन गेले, तरी ती हादरते. या स्थितीत आम्हा सर्वांना भीती वाटत आहे. अलीकडे मालकांच्या मुलाने दुरुस्तीकामाबद्दल प्रस्ताव ठेवला, मात्र आम्हा सर्वांचे मत इमारतीचा पुनर्विकास व्हावा असे आहे. त्यानेही ते मान्य केल्याचे दिसते. त्याच्या भावंडांशी बोलल्यावर तेही यासाठी तयार असून विकासक जर पारदर्शी आणि योग्य प्रस्ताव देत असेल, तर विचार करायला हरकत नाही असे त्यांचे मत आहे. आमच्या जवळच असलेली एक इमारत पुनर्विकसित करणाऱ्या एका बिल्डरशी आम्ही संपर्क साधून मालकांच्या वारसांशी त्याची गाठ घालून दिली. मात्र त्यानंतर या भावंडांतील दोघांनी नकारात्मक भूमिका घ्यायला सुरुवात केली आहे व पुनर्विकास प्रकल्प लांबवण्याचे त्यांचे प्रयत्न आहेत. इमारतीची अवस्था इतकी वाईट आहे, की ती कोसळू शकते व तसे झाले तर आम्ही बेघर होऊच, पण भाडेकरू म्हणून आमचा हक्कही शाबूत राहणार नाही आणि त्यात त्यांचा फायदा होईल असा हिशेब ते करत असावेत.

आम्ही मोडकळीला आलेल्या इमारतींबाबत डिसेंबर २०१६मध्ये आलेल्या कायद्याबाबत ऐकले. त्यानुसार जर मालक पुनर्विकास करण्यास अपयशी ठरला, तर जर ७० टक्के भाडेकरूंची संमती असेल, तर पुनर्विकास प्रक्रिया चालू करता येते. इथे तर आमचे १०० टक्के एकमत आहे. आम्ही वकिलांना याबाबत विचारले. हे वकील इमारतमालकांच्या मुलांचेही वकील आहेत. त्यांच्या म्हणण्याप्रमाणे या नियमाखालीही सर्व वारसांनी संमती दिल्याशिवाय पुनर्विकास शक्य नाही. असे जर आहे, तर ‘जर मालक अपयशी ठरला तर’ या वाक्याला काय अर्थ आहे? आपण या प्रकरणी आम्हाला पुढील मुद्द्यांबाबत मार्गदर्शन करावे. १) मोडकळीस आलेल्या इमारतींबाबत नेमका नियम काय आहे? आम्ही त्यात येतो का? २) वारसांपैकी एखादा अडथळा निर्माण करत असेल तर आम्ही काय पावले उचलायला हवीत? ३) काही अप्रिय प्रसंग उद्भवण्यापूर्वी आमच्या सुरक्षिततेसाठी आम्ही काय उपाय करावा? ४)चांगल्या सुविधा देऊ करणारा बिल्डर आम्ही नेमू शकतो का? ५) आमची इमारत उपकरप्राप्त आहे, याबाबत म्हाडाचे नियम काय आहेत? ६) इमारत धोकादायक असल्याचे घोषणापत्र मिळविण्यासाठी मालकांचा एक मुलगा प्रयत्न करत आहे. उद्या इमारतच अस्तित्वात नाही असे झाले, तर आमचे हक्क कसे शाबूत राहतील? कृपया सल्ला द्यावा.

उ. म.

उत्तर – आपणास हे प्रथमच सांगणे गरजेचे आहे, की मोडकळीला आलेल्या इमारतींबाबतचा कायदाच अस्तित्वात नाही. उपकरप्राप्त इमारतींच्या रहिवाशांना पुनर्विकासाचे हक्क नाहीत हे आपण लक्षात घ्यावे. आपल्याबाबत घरमालकाने विकासक आणला तर त्याची एनओसी सरकार देऊ शकते. पण आजघडीला भाडेकरूंशी करार करण्याचा असा कोणताही अधिकार बिल्डरला नाही. मालकने विकासकास आणले व त्याने दिलेली योजना मान्य असेल, तर ५० टक्के सभसदांची संमती असेल तर पुनर्विकास होऊ शकेल. या तरतुदीला अनेक लोकांचा विरोध आहे. या नियमांत बदल केला जावा यासाठी मागणी अनेक वर्षांपासून केली जात असून मागणीपत्रावर आतापर्यंत १० लाख सह्या गेळा केल्या गेल्या आहेत. आपणास पुन्हा एकदा सांगतो, की पुनर्विकासासाठी मालकांच्या सर्व वारसांची संमती लागेल. एखादा ऐकत नसेल तरीही आपल्याला प्रतीक्षा करण्याशिवाय गत्यंतर नाही. आपले नुकसान होऊन जीवितास हानी होऊ नये यासाठी आपण दुरुस्तीकाम करावे इतकेच सांगू शकेन. ते मात्र कराच. मुंबईत अशा धोकादायक आणि पुनर्विकासाची वाट पाहत असलेल्या १९,८८० इमारती आहेत आणि फक्त मुंबई बेटात २५ लाख लोक या समस्यांमुळे बाधित आहेत.

via lord columns | प्रभू कॉलम – Maharashtra Times

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s