महाराष्ट्र रिअल इस्टेट रेग्युलॅटरी अॅथॉरिटी:|एक पाऊल पुढे! – अग्रलेख महाराष्ट्र टाइम्स –२४.०१.२०१८

महाराष्ट्र स्थावर संपदा कायद्याची (महाराष्ट्र रिअल इस्टेट रेग्युलॅटरी अॅथॉरिटी) अंमलबजावणी १ मे २०१७पासून सुरू झाली. त्यासाठी प्राधिकरण आले आणि महाराष्ट्राचा कायदा ‘महारेरा’ म्हणून ओळखला जाऊ लागला. कायद्याला नऊ महिने झाले. या काळात प्राधिकरणाकडे नोंद झालेले प्रकल्प, ग्राहकांच्या तक्रारी, त्यांची सुनावणी, प्रसंगी बिल्डरांवर झालेली दंडाची कारवाई, हा सगळा लेखाजोखा पाहता या कायद्यामुळे ग्राहक खरोखरच राजा होत आहे, अशी अपेक्षा दृढ होत आहे. गृहस्वप्न साकारण्यासाठी आयुष्यभरची जमापुंजी बिल्डराच्या झोळीत टाकायची आणि मग घरासाठी वर्षानुवर्षे झुरायचे, अशी बहुतेक ग्राहकांची स्थिती होती. आधी साखरपेरणी करणारा बिल्डर पैसे हातात पडले की ग्राहकांना हिंग लावून विचारत नव्हता. आर्जवे करणाऱ्या ग्राहकांना दर्शन देत नव्हता. त्यामुळे ग्राहकांची मानसिक आणि आर्थिक कुचंबणा होत होती. महारेराने ग्राहकांच्या चेहऱ्यावर समाधानाचे स्मितहास्य उमटू लागले. महारेराकडे आज जवळपास एक हजारावर ग्राहकांच्या तक्रारी आहेत. बिल्डरने घराचा ताबा वेळेत दिला नाही, हीच यातली प्रमुख तक्रार. त्यावरच्या सुनावणीत बिल्डर चांगले नरमले. घराचा ताबा वेळेत न दिल्यास जबर दंड आणि त्यामुळे बाजारातील पत घसरण्याचा संभव लक्षात घेता, अनेक बिल्डर ग्राहकांना गोंजारू लागले. त्यामुळे सामंजस्याने तोडगेही निघाले. आज वाढीव मुदत द्या, अशी आर्जवे अनेक बिल्डर करत आहेत. बाजारातील ग्राहकाचे महत्त्व वाढल्याची ही खूण. मात्र इथेही ग्राहक लवचिक भूमिका घेतात. ताबा वेळेत न मिळाल्यास गुंतवलेली रक्कम सव्याज परत मिळण्याच अधिकार कायद्याने आला. मात्र रक्कम काढून घ्यायची, पुन्हा नवा प्रकल्प शोधायचा, तिथे गुंतवणूक आणि नव्याने प्रतीक्षा, यापेक्षा जुन्या बिल्डरलाच संधी देण्याची मध्यममार्गी भूमिका बरेच ग्राहक घेतात. त्यात गैर काही नाही. काही ग्राहकांनी मात्र कायद्याचा आधार घेत बिल्डरांना जेरीस आणले. वेळेत ताबा दिला नाही, टाक सगळी रक्कम, असा कडक पवित्रा त्यांनी घेतल्याने राज्यात अनेक नामांकित बिल्डरांवर सर्व रक्कम परत करण्याची नामुष्की ओढावली. टोकन म्हणून आलेले एक लाख रूपये परत देण्यास बड्या विकसकाने खळखळ केली. मात्र रेराच्या दट्ट्यामुळे अखेर नमते घेतले. एका अर्थाने महारेरामुळे गृहनिर्माण क्षेत्राला शिस्त लागत आहे. आता ग्राहक व बिल्डर यांचे वाद मिटवणे व परस्पर संमतीने तोडगा काढणे यासाठी ग्राहक तसेच बिल्डरांचे प्रतिनिधी असणाऱ्या ‘सामंजस्य मंचाची’ स्थापना नुकतीच या कायद्याने झाली आहे. त्यामुळे प्राधिकरणावरचा भार हलका होऊन, गुंतागुंतीच्या प्रकरणांवर नीट लक्ष देता येईल. पुनर्विकासातील रहिवाशांनाही संरक्षणाचे कवच मिळत आहे. मुंबई महानगरात आज जवळपास ६५ हजार ग्राहक रखडलेल्या पुनर्विकास प्रकल्पात भरडून निघत आहेत. काही ग्राहकांना तर दहा-‑बारा वर्षे घरे मिळालेली नाहीत. अशा प्रकरणात दाद मागायची तर न्यायालय हाच पर्याय होता. परंतु, आधीच गृहकर्जाचे हप्ते भरताना मेटाकुटीला आलेल्या ग्राहकाला आर्थिक खार लावणारी न्यायालयीन लढाई परवडणारी नव्हती. त्यामुळे केवळ वाट पाहणे हाती होते. आता पुनर्विकास प्रकल्पांनाही रेराचे पाठबळ मिळाल्याने ग्राहकांना नवी उमेद मिळाली आहे. रेरानमुळे बिल्डरांचा ‘ओव्हर ट्रेडिंग’च्या धंद्यालाही आळा बसला. या आधी बिल्डर एका प्रकल्पासाठी ग्राहकांचे पैसे घेत, तो अपूर्ण असतानाच त्यातला पैसा दुसरीकडे वळवत. असे करत एकाचवेळी अनेक प्रकल्प सुरू करून स्वतःकडे पैसा खेळता ठेवत. परंतु मार्केट तेजीत असेल तरच हा खेळ चालतो. बाजार पडल्यावर एकाचवेळी अनेक प्रकल्प पूर्ण करणे अशक्य बनले. याचा थेट फटका ग्राहकांना बसतो. आता निर्धारित वेळेत घराचा ताबा द्यायचा असल्याने पैसा फिरवण्याचा हा खेळ थांबेल. एक परीने सचोटीच्या बिल्डरना निश्चिंतता लाभेल. या कायद्याचे प्रारूप तयार होताना, त्यातील अनेक तरतुदी या बिल्डरधार्जिण्या होत्या. मुंबई ग्राहक पंचायतीने संसदेपर्यंत नेटाने लढा देऊन त्या सुधारल्या. कायदा लोकाभिमुख होण्यात प्राधिकरण अध्यक्ष गौतम चॅटर्जी यांचीही भूमिका मोलाची ठरली. रेरा काद्यामुळे ग्राहकाला प्रभावी शस्त्र मिळाले. पण याला पूरक भूमिका अन्य यंत्रणा घेतात का, याची झाडाझडती आवश्यक आहे. रेराच्या धास्तीपोटी बिल्डरांनी ‘ओसी’ प्रमाणपत्रे कशी मिळवली, याचीही चौकशी व्हावी. आजवर ससेहोलपट झालेल्या घरग्राहकांशी संबंध येणाऱ्या सर्वच यंत्रणांना या निमित्ताने शिस्त लावण्याची गरज आहे.

via महाराष्ट्र रिअल इस्टेट रेग्युलॅटरी अॅथॉरिटी:maharera a step ahead|एक पाऊल पुढे! – editorial in Marathi, Maharashtra Times

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s